Giải đáp: Có nên cho trẻ bị táo bón uống sữa tươi không?

Có nên cho trẻ bị táo bón uống sữa tươi không? Đây là thắc mắc thường gặp của nhiều phụ huynh, đặc biệt khi con nhỏ thường xuyên gặp tình trạng đi tiêu khó khăn, phân khô cứng hoặc ít đi ngoài. Sữa tươi vốn được coi là nguồn dinh dưỡng giàu canxi, protein và vitamin, rất cần thiết cho sự phát triển của trẻ. Thế nhưng, có một số ý kiến cho rằng uống nhiều sữa tươi có thể gây táo bón. Vậy sự thật là gì?

Có nên cho trẻ bị táo bón uống sữa tươi không?

Câu trả lời là: có, nhưng phải điều chỉnh hợp lý. Sữa tươi vẫn là nguồn dinh dưỡng quan trọng trong khẩu phần hằng ngày của trẻ, đặc biệt giai đoạn từ 1 tuổi trở lên. Nếu loại bỏ hoàn toàn sữa tươi, trẻ có nguy cơ thiếu hụt canxi và protein. Tuy nhiên, khi trẻ đang bị táo bón, cha mẹ cần:

Giới hạn lượng sữa trong mức khuyến nghị:

• Trẻ 1-3 tuổi: 400–500ml/ngày (bao gồm cả sữa công thức + sữa tươi).
• Trẻ 4-6 tuổi: khoảng 500-600ml/ngày.
• Không vượt quá 700ml/ngày cho mọi lứa tuổi.
• Kết hợp nhiều chất xơ: Cho trẻ ăn thêm rau xanh, củ quả, trái cây để cân bằng dinh dưỡng.
• Uống nhiều nước: Ít nhất 1-1,5 lít/ngày tùy độ tuổi.

Nếu trẻ có dấu hiệu đầy bụng, khó tiêu hoặc phân càng khô cứng khi uống sữa, nên trao đổi với bác sĩ để điều chỉnh hoặc thay thế bằng sữa không lactose.

Tóm lại, trẻ bị táo bón không cần kiêng hoàn toàn sữa tươi, mà chỉ cần uống đúng lượng, đúng cách.

Tham khảo sản phẩm:

Sữa tươi tốt nhất

Sữa tươi không đường tốt nhất

Sữa tươi Organic tốt nhất

Sữa tươi nguyên kem tốt nhất

Uống nhiều sữa tươi có gây táo bón ở trẻ không?

Sữa tươi không phải nguyên nhân trực tiếp gây táo bón, nhưng việc uống quá nhiều sữa tươi hoặc uống không đúng cách lại có thể góp phần khiến tình trạng táo bón trầm trọng hơn.

Theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia (NIN – Việt Nam), trẻ 1–3 tuổi chỉ nên uống khoảng 400–500ml sữa mỗi ngày (bao gồm cả sữa công thức và sữa tươi). Nếu trẻ uống vượt quá ngưỡng này, hệ tiêu hóa sẽ khó hấp thụ, gây mất cân bằng dinh dưỡng, thừa đạm và chất béo, làm phân khô hơn.

Ngoài ra, một số nguyên nhân khác liên quan đến sữa tươi cũng có thể ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa của trẻ:

• Thiếu chất xơ: Sữa tươi hầu như không chứa chất xơ, nếu trẻ uống nhiều mà ăn ít rau củ, trái cây thì rất dễ bị táo bón.
• Không dung nạp lactose: Một số trẻ nhạy cảm với lactose trong sữa bò, có thể dẫn đến đầy hơi, khó tiêu và rối loạn tiêu hóa.
• Hệ tiêu hóa chưa thích nghi: Trẻ mới chuyển từ sữa mẹ hoặc sữa công thức sang sữa tươi, hệ tiêu hóa chưa kịp thích nghi với các thành phần mới trong sữa.
• Hàm lượng đạm cao: Sữa tươi có hàm lượng protein cao, có thể gây khó tiêu ở một số trẻ nhạy cảm.

Một nghiên cứu đăng trên Pediatrics Journal (2010) cho thấy, trẻ nhỏ uống quá nhiều sữa bò (trên 700ml/ngày) dễ gặp các vấn đề tiêu hóa, trong đó có táo bón, hơn so với nhóm trẻ có chế độ uống sữa hợp lý kết hợp thực phẩm giàu chất xơ.

Trẻ uống sữa tươi bị táo bón phải làm sao?

Mặc dù đã có câu trả lời cho việc có nên cho trẻ bị táo bón uống sữa tươi không nhưng một vấn đề khác nữa cũng khiến bố mẹ đau đầu không kém, đó là uống rồi, bị táo rồi thì phải làm sao đây?

Khi trẻ bị táo bón sau khi uống sữa tươi, cha mẹ không nên vội vàng cắt bỏ hoàn toàn sữa khỏi khẩu phần ăn, vì đây vẫn là nguồn dinh dưỡng quan trọng cho xương và sự phát triển toàn diện. Thay vào đó, hãy điều chỉnh theo các bước sau:

1. Điều chỉnh lượng sữa

• Điều chỉnh lượng sữa tươi cho phù hợp với độ tuổi của trẻ. Ví dụ, trẻ từ 1-2 tuổi nên uống khoảng 300-400 ml/ngày, trẻ từ 2-5 tuổi có thể uống khoảng 500-600 ml/ngày.
• Pha loãng sữa hoặc pha với nước cháo rau củ nếu trẻ mới chuyển từ sữa mẹ hoặc sữa công thức sang sữa tươi và bị táo bón.

2. Thay đổi loại sữa

Sữa không chứa lactose: Một số trẻ bị táo bón do không dung nạp đường lactose trong sữa. Bạn có thể thử chuyển sang sữa không lactose hoặc sữa chua, vì sữa chua chứa lợi khuẩn giúp tiêu hóa lactose tốt hơn.

Sữa hạt: Nếu trẻ bị dị ứng với protein trong sữa bò, bạn có thể thay thế bằng các loại sữa hạt như sữa đậu nành, sữa hạnh nhân, sữa óc chó.

3. Thay đổi chế độ ăn uống

Tăng cường cho trẻ ăn các loại rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt. Các loại thực phẩm giàu chất xơ có thể kể đến như khoai lang, rau mồng tơi, rau dền, đu đủ, chuối, lê, táo, mận khô...

Đảm bảo trẻ uống đủ nước lọc, nước ép trái cây pha loãng trong ngày.

Bổ sung lợi khuẩn, cho trẻ ăn thêm sữa chua hoặc sử dụng men vi sinh để bổ sung lợi khuẩn, giúp hệ tiêu hóa hoạt động khỏe mạnh hơn.

4. Thay đổi thói quen sinh hoạt

Tăng cường vận động thường xuyên như đi bộ, chạy nhảy, bơi lội... để kích thích nhu động ruột và cải thiện tiêu hóa.

Hướng dẫn trẻ đi đại tiện vào một khung giờ cố định trong ngày, tốt nhất là vào buổi sáng, và không nên nhịn khi có cảm giác muốn đi.

5. Biện pháp Massage bụng

Đặt trẻ nằm ngửa và dùng các đầu ngón tay xoa nhẹ nhàng lên bụng trẻ theo hình chữ U ngược, từ dưới bên trái, lên trên, sang phải và xuống dưới. Lặp lại 10-15 lần, 2-3 lần/ngày để kích thích nhu động ruột.

Trong trường hợp táo bón kéo dài, kèm theo triệu chứng đau bụng, chán ăn hoặc sút cân, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám để được bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa nhi đánh giá và đưa ra hướng điều trị phù hợp.

Nên chọn sữa ít béo, tách béo hay nguyên kem để tránh táo bón?

Như đã phân tích ở trên, vấn đề táo bón ở trẻ khi uống sữa tươi không phải do hàm lượng chất béo (ít béo, tách béo hay nguyên kem). Do đó, việc lựa chọn sữa không ảnh hưởng quá nhiều đến tình trạng của bé. Tuy nhiên:

Sữa nguyên kem (Full-fat milk): Sữa nguyên kem chứa nhiều chất béo hơn. Đối với trẻ dưới 2 tuổi, sữa nguyên kem thường được khuyến nghị vì chất béo là cần thiết cho sự phát triển não bộ. Tuy nhiên, chất béo có thể làm chậm quá trình tiêu hóa ở một số trẻ nhạy cảm, đôi khi có thể góp phần gây táo bón nếu trẻ không uống đủ nước và chất xơ.

Sữa ít béo (Low-fat milk) và tách béo (Skim milk): Các loại sữa này chứa ít hoặc không chứa chất béo. Mặc dù chúng có thể dễ tiêu hóa hơn đối với một số trẻ lớn hơn, nhưng đối với trẻ nhỏ dưới 2 tuổi, việc cắt giảm chất béo trong chế độ ăn có thể không phù hợp. Điều quan trọng là hàm lượng lactose và protein trong sữa ít béo và tách béo vẫn tương tự như sữa nguyên kem, nên nếu nguyên nhân táo bón là do không dung nạp lactose hoặc dị ứng protein sữa, việc chuyển sang sữa ít béo sẽ không giải quyết được vấn đề.

Điểm cần lưu ý: 

Không có bằng chứng khoa học nào cho thấy việc chuyển từ sữa nguyên kem sang sữa ít béo hoặc tách béo sẽ trực tiếp giúp cải thiện táo bón, trừ khi trẻ có vấn đề cụ thể về tiêu hóa chất béo.

Đối với trẻ dưới 2 tuổi, trừ khi có chỉ định y tế đặc biệt, sữa nguyên kem vẫn là lựa chọn tốt nhất để đảm bảo đủ năng lượng và dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển.

Đối với trẻ trên 2 tuổi, có thể cân nhắc chuyển sang sữa ít béo nếu trẻ có nguy cơ béo phì hoặc theo lời khuyên của bác sĩ/chuyên gia dinh dưỡng.

Thay vì tập trung vào hàm lượng chất béo, cha mẹ nên chú ý đến lượng sữa tổng thể trẻ uống và đảm bảo một chế độ ăn cân bằng, giàu chất xơ và nước.

Kết luận

Sữa tươi là nguồn dinh dưỡng tốt cho sự phát triển của trẻ, nhưng uống quá nhiều hoặc chọn loại sữa không phù hợp có thể góp phần gây táo bón. Để cải thiện tình trạng này, cha mẹ nên điều chỉnh lượng sữa vừa đủ, kết hợp với chế độ ăn giàu chất xơ và uống nhiều nước. Trẻ dưới 2 tuổi vẫn cần sữa nguyên kem để phát triển não bộ, trong khi trẻ lớn hơn có thể dùng sữa ít béo để dễ tiêu hóa hơn.

Hy vọng bài viết đã giải đáp cho bố mẹ tất cả những thắc mắc liên quan đến vấn đề có nên cho trẻ bị táo bón uống sữa tươi không.